ARMA DANIŞMANLIK A.Ş.

 

 
T U R İ Z M    Y A T I R I M L A R I
 
RATING ve BASEL II
 
 
 
Basel II kriterleri; endüstriyel gelişmiş ülke bankalarının, Haziran 1999’da İsviçre’nin Basel şehrinde yaptıkları toplantıda aldıkları ve benimsedikleri kriterler ve standartlardır. Bunlar; bankaların müşterilerine verdiği kredilerde, müşterilerin uyması gereken kural ve standartlardır. Tüm Avrupa Birliği ülkelerinde senelerce uygulanan bu kriterler, 01.01.2008’den itibaren her türlü kredi alımlarında zorunluluk olacaktır.
 
Bu kriterlerdeki amaç; kredibilitesi ve öz kaynakları yüksek olan ve iyi yönetilen şirketlere, daha ucuz kredi temin etmek, kredibilitesi ve özkaynak yapısı daha kötü olan şirketlere ise yüksek faiz oranlı krediler vererek aradaki faiz ortalamasını tutturmaktır.
 
Ülkemizde de, 01.01.2008’den itibaren kullanılacak olan bu kriterler, turizm yatırımlarında önemli bir yer tutacaktır. Yapacağınız turizm yatırımlarındaki kredilendirmede, yatırımcının ve yatırımı yapan şirketin rating notu önem kazanmaktadır.
 
Rating, bir değerlendirme notudur. Basel II, genelde Amerikan rating kuruluşu olan Standart & Poor’s, Moody’s (İngiliz eğitim sistemindeki A en iyi olmak üzere, D’ye kadar olan bir yelpaze sistemi içindedir ve aynı harflerin ikiye veya üçe katlanması, kredibilitenin iyileşmesi anlamına gelir) ile Deutsche Bank’ın 1’den (en iyi) 15’e kadar olan değerlendirme standartlarına dayanır.
 
Özellikle turizm yatırımlarında alacağınız kredilerde; şirketinizin rating notunu belirleyebilmek için, özkaynaktan yönetim verimliliğine, pazar payından kredibiliteye kadar olan standartları ortaya çıkarmanız ve değerlendirmeniz gerekmektedir.
 
Turizm yatırım şirketinizin veya otelinizin, rating kriterlerinin ağırlıkları aşağıdaki gibi sıralanmıştır.
 
Aşağıdaki tablo genelde Amerikan ve Alman bankalarının verdikleri kredilerdeki rating ağırlıklarını göstermektedir.
Rating Kriterleri :
  
 
Ekonomik Değerler
50%
-         Finansman Durumu
 
-         Özkaynak Verimliliği
 
                -         Şirketin İlerideki Gelişimi
 
 
 
Branş, Pazar ve Rekabet Durumu
20%
-         Branşındaki Konumu
 
-         Pazar Payı ve Gelişimi
 
-         Rekabet Ortamı Verileri
 
-         Ürün/Hizmet Programı ve Yelpazesi
 
-         Müşteri Memnuniyeti ve Yapısı
 
-         Tedarikçilerin Bağımlılığı
 
 
 
Yönetim Kalitesi, Kontrol, Planlama ve Yönlendirme      
20%
-         Şirket Yönetimi
 
-         Şirket Ortaklarının Mal Varlıklarının Dağılımı
 
-         10 ve 20 Yıllık Sürelerdeki Şirketin Yönetim Planı
 
-         Teknoloji Yapısı
 
-         Çalışanların Potansiyelleri
 
-         Kontrol Mekanizmaları
 
-         Şirketin Hukuksal Yapısı
 
 
 
Bugüne Kadar Olan İş Gelişimi ve Ödeme Dengeleri      
20%
-         Cari Hesaplar Analizi
 
-         Müşteri ve Ticari İlişkiler
 
-         Ödeme Dengeleri
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Yukarıdaki verileri değerlendirirken, son üç ve beş yılın verileri kullanılmalıdır. Ancak turizm tesislerinde ağırlığın %70’ini kapsayan unsur, tesisin gelecekteki başarısıdır.
 
 Aşağıda; okuyucunun bilgisine, rating kriterlerinin %50 ağırlığını temsil eden ekonomik değerler üzerine kısa bir “Quick Test” sunulmuştur.
 
Bu test 4 faktörden meydana gelmektedir.
  
-         Öz Kaynak Oranı
-         Dinamik Borç Ödeme Derecesi
-         Toplam Sermaye Verimliliği
-         Nakit Akışı Oranı
 
 
  • Öz Kaynak Oranı :
 Öz Kaynak x 100 / Toplam Sermaye
 
               Bu oran, formülden de anlaşılacağı gibi öz kaynağın toplam sermayeye olan oranıdır.
 
  • Dinamik Borç Ödeme Derecesi :
 Yabancı Sermaye / Nakit Akışı
 
  • Toplam Sermaye Verimliliği :
 (Olağan Faaliyet Karı + Faiz Ödemeleri)x 100 / Toplam Sermaye
 
  • Nakit Akışı Oranı :
 Nakit Akışı x 100 / Toplam Ciro
 
 
Kriterler
1
2
3
4
5
 
Çok İyi
İyi
Orta
Kötü
İflas Eşiği
Öz Kaynak Oranı
%30'dan
%20 ile %30
%10 ile %20
%10 altında ama
Eksi Değer
 
yüksek
arası
arası
eksi değer değil
 
Dinamik Borç Ödeme Derecesi
3 yıl ve altı
4 yıl - 5 yıl
6 yıl - 12 yıl
13 yıl - 30 yıl
30 yıl üzeri
 
 
 
 
 
 
Toplam Sermaye Verimliliği
%15 ve üstü
%12 -%15 arası
%8 - %12 arası
%8'den az ama
Eksi Değer
 
 
 
 
eksi değer değil
 
Nakit Akışı Oranı
%10 ve üstü
%8 - %10 arası
%5 - %8 arası
%5'den az ama
Eksi Değer
 
 
 
 
eksi değer değil
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Yukarıdaki değerlendirmeyi bilançonuz ile karşılaştırdığınızda; örneğin,
 
Öz Kaynak Oranınız                    : %23,7    Not 2
Dinamik Borç Ödeme Derecesi      :  8,3 yıl    Not 3
Toplam Sermaye Yeterliliği          :  %7,7             Not 4
Nakit Akışı Oranı                        :  %3,2             Not 4
 
Genel Not, notların toplamının 4’e bölünmesinden elde edilir.
 
Yukarıdaki örnekte, Rating Not Ortalaması : 3,25’dir.
 
Bu not, Standart&Poor’s skalasında “ BB ile BB- ” arasında kalmaktadır.
Deustche Bank’ın rating skalasına göre ise “ 9 ile 10 ” arasında kalmaktadır.
 
Yukarıda bilginize sunulan yazı, kapsamlı bir çalışmanın özetidir. Amaç, turizm yatırımcılarını rating ve Basel II konusunda basit bir şekilde bilgilendirmektir.
 
Bir şirketin ratingini ve kredibilitesini belirlemek için, o şirketin yalnızca kalitativ ve kantitativ faktörlerini ölçmek yeterli değildir. Aynı zamanda şirketin, mikro ve makro çevresindeki unsurlarda önemli rol oynar. Bu değerlendirme; örneğin, yapısal ve hukuksal değişiklikler, branş ile ilgili dünyadaki gelişmeler ve o ürünün veya hizmetin gelişme trendleri gibi şirketin dışındaki faktörlerden de etkilenir. Tüm şirket içi ve şirket dışı etkenlerin değerlendirilmesinden elde edilen sonuç, o şirketin kredibilitesini belirler.
 
Not : Yukarıda sunulan “Quick Test” yalnız bilgilendirme amaçlıdır. Rating, daha kapsamlı ve tablolarda bahsedilen kriterlerin çalışılması ve değerlendirilmesi ile ortaya çıkar. Ayrıca ortaya çıkan değerlendirmenin ağırlığı genel değerlendirmenin %50’sini temsil eder.